Malownicze miasteczka Kvarneru – Novi Vinodolski

Położone nad Adriatykiem w odległości około 40 kilometrów na południe od Rijeki miasteczko jest jednym z większych kurortów tej części Chorwacji, choć zdecydowanie mniej zatłoczonym co pobliska, ciesząca się większą popularnością Crikvenica.

Najładniejszą częścią jest stare miasto z centralną, wyłączoną z ruchu kołowego ulicą i odchodzącymi od niej uliczkami. Podobać może się głównie najstarsza część zabudowań starówki – pnące się górę uliczki i stojące przy nich kamienne domy, ukryte zakątki i placyki.

Niestety, nowsze zabudowania, wtopione w starą zabudowę budynki komercyjne, a nawet bloki burzą nieco ten idylliczny obraz.

Wizytówką miasta jest też niewielki port i przystań jachtowa – to tutaj, oprócz starówki, tętni życie miasteczka, a wieczorami, w sezonie organizowane są różnotematyczne uroczystości, festyny i występy.

Jak dotrzeć do miasta Novi Vinodolski?

Miasto jest położone nad Adriatykiem, w odległości 45 kilometrów na południe od Rijeki. Leży przy głównej drodze prowadzącej wzdłuż wybrzeża. Rozciąga się tuż przy wybrzeżu, u podnóży gór Velebit.

Do Novego Vinodolskiego można dotrzeć samochodem, samolotem lub pociągiem (w dwóch ostatnich opcjach do miasta należy dojechać autobusem lub taksówką).

Współczesne miasto składa się z dwóch części – starówki leżącej na wzniesieniu oraz nowszej części miasta rozrastającej się przy morzu.

Klimat

Miasto charakteryzuje typowy klimat śródziemnomorski. Latem średnia temperatura wynosi 28˚C, zaś zimą temperatura rzadko spada poniżej zera.

Kilka słów o historii miasteczka

Historia miasteczka sięga czasów starożytnych, a odkrycia archeologiczne potwierdzają, że na teren obecnego miasta był zamieszkały już w czasach paleolitu.

Pierwsze pisemne wzmianki o mieście pochodzą z XIII wieku. To właśnie tutaj, w 1288 roku powstał najprawdopodobniej pierwszy na ziemiach słowiańskich kodeks prawa obyczajowego, zwany Kodeksem z Vinodola. Jest najważniejszym zabytkiem kulturowym i historycznym tego regionu. Dokument jest zbiorem prawa dziewięciu gmin Vinodolu (Novi, Ledenice, Bribir, Grižane, Drivenik, Hreljin, Bakar, Trsat i Grobnik), opisującym relacje między miastami Vinodolu a książętami Krku. Został sporządzony głagolicą ma 14 arkuszach pergaminu. W roku 1225 Vinodol znalazł się bowiem pod panowaniem szlachty z Krku, co doprowadziło do konfliktów między wolnymi dotąd chłopami regionu Vinodolu, a ich zwierzchnikami z Krku. Kodeks z Vinodola regulował prawa i obowiązki obu stron konfliktu – chłopów i książąt. Przewidywał kary za przestępstwa i wykroczenia, a także znajdowały się w nim zapisy dotyczące praw kobiet. Oryginalny tekst nie zachował się do czasów współczesnych, ale najstarsza jego kopia, spisana głagolicą w drugiej połowie XVI wieku jest obecnie przechowywana w Bibliotece Narodowej w Zagrzebiu.

Rozwój turystyki w mieście nastąpił w czasach panowania Habsburgów – wówczas na terenie Kvarneru, a także wschodniego wybrzeża Istrii powstało wiele popularnych obecnie kurortów turystycznych. Na początku XX wieku miasto Vinodolski było już bardzo popularne – uznaje się go za drugi, po Opatii, ośrodek turystyczny tego regionu. Nazwę miasta zmieniono w 1935 roku, poprzez dodanie słowa „Novi”. W okresie po II wojnie światowej, Novi Vinodolski znalazł się w granicach Jugosławii, zaś od 1991 roku, niepodległej Chorwacji.

Zabytki w Novim Vinodolskim

Wieża strażnicza Kvadrac

Jest położona na głównym placu starówki. Jest pozostałością po starej twierdzy, która została zburzona w 1761 roku.

Zamek Frankopanów

Jest najstarszym zabytkiem miasta. Budowla została wzniesiona w XIII wieku. Obecnie znajduje się w niej muzeum miejskie, z ekspozycją poświęconą historii miasta i regionu, w tym pamiątkami związanymi z Kodeksem z Vinodola.

Plac św. Trójcy (Trg Svete Trojice)

To centrum starszej części miasta, otoczone charakterystycznymi dla tego regionu kamieniczkami.

Katedra św. Filipa i Jakuba

Kościół z XV wieku zbudowany w stylu romańsko-gotyckim i przebudowany w XVIII wieku w stylu barokowym. Wnętrze kościoła kryje cenne freski, zaś z dzwonnicy roztacza się widok na okolicę i na zatokę. 36-metrowa wieża kościoła jest widoczna niemal z każdego punktu w miasteczku.

Pałac biskupów (Biškupija)

Budynek znajdujący się na starówce, naprzeciw kościoła św. Filipa i Jakuba. Został wzniesiony w połowie XV wieku i był rezydencją wszystkich biskupów Modruša i Krbavy. W znajdującej się obok kaplicy św. Krzyża umieszczano niegdyś krucyfiks, aby pobłogosławić morze i pole. Umieszczenie odwróconego w stronę morza krucyfiksu oznaczało początek letniego okresu, a zabranie krucyfiksu do kościoła, jego zakończenie.

Dom rodzinny Ivana Mažuranicia

Rodzinny dom Ivana Mažuranicia – jednego z przedstawicieli chorwackiego ruchu narodowego z XIX wieku znajduje się w centrum miasta, przy ulicy Antuna Mažuranicia. To historyczna kamienica, w której przyszedł na świat Ivan Mažuranić – chorwacki poeta i językoznawca, a także polityk i ban. W domu tym urodzili się również bracia Ivana – Antun i Marija. Obecnie budynek jest znany jako „Dom braci Mažuraniciów” (Kuća braće Mažuranić).

Zauważenia warta jest również kamieniczka, w której przebywał inny znany chorwacki pisarz – August Šenoa:

Kamiennie kościółki

Na obszarze miasteczka Novi Vinodolski znajduje się około 20 kościółków i kapliczek, które zachowano mimo intensywnej rozbudowy osiedli mieszkalnych i infrastruktury turystycznej.

Droga Krzyżowa, obok kościółka św. Krzyża, prowadząca w dół, w stronę nadmorskiej promenady:

Jedna ze stacji Drogi Krzyżowej

Kościółek św. Mikołaja

Zakwaterowanie w Novim Vinodolskim

Obecna infrastruktura turystyczna umożliwia zakwaterowanie dla około 10 tysięcy osób. Noclegi można zarezerwować w licznych prywatnych gospodarstwach, ale także w hotelach, z tym w 5-gwiazdkowym hotelu „Novi Spa Hotels & Resort”  czy jednym z najstarszych w tym regionie 4-gwiazdkowym hotelu „Lišanj”.

Można również zatrzymać się na którym z kempingów Riwiery Novi Vinodolski, na przykład na autokempingu Punta Povile, czy kempingu Katalinić. Inne kempingi zlokalizowane są w pobliskiej Klenovicy.

Plaże w Novim Vinodolskim

Plaża Lišanj

Jest główną i największą plażą miejską. Znajduje się tuż przy słynnym hotelu o tej samej nazwie, będącym jednym z najstarszych obiektów noclegowych nad Morzem Adriatyckim.

Kąpielisko w zatoce Lišanj zostało otwarte w 1886 roku, a ciekawostkę stanowi fakt, że w tamtym czasie kobiety i mężczyźni kąpali się morzu osobno. Gdy wywieszano czerwoną flagę, kąpać mogli się mężczyźni, a kiedy białą, wyłącznie kobiety.

Plaża Lišanj rozciąga się na długości kilku kilometrów. W przeważającej części jest pokryta drobnymi kamieniami, ale znajdziemy też na niej betonowe platformy. Na plaży można wypożyczyć leżaki i parasole, znajdują się też przy niej liczne obiekty gastronomiczne oraz plac zabaw.

Plaże przy promenadzie Dr. Franje Tuđmana (Rivica i Pod Lopar)

Plaże położone między hotelem Lišalj a Loparem. W przeważającej części pokryte drobnymi kamyczkami, ale  mające również skaliste fragmenty. Roztacza się z nich piękny widok na wysepkę San Marino, oddalonej o około 200 metrów od wybrzeża, do której można dopłynąć na przykład wynajętym rowerkiem wodnym.

Na plaży można wynająć leżaki, parasole czy sprzęt sportowy.

Skalista plaża Pod Lopar jest malutką, dziką plażą z nieco trudniejszym dostępem, ale też idealną dla osób szukających ciekawych, bardziej skalistych plaż. Jej niewątpliwą zaletą jest to, że jest oddalona od zgiełku bardziej popularnych miejsc do plażowania i hałasu.

Współrzędne plaży: 45°07’23.5″N 14°47’28.4″E

Plaża Bribirska

Plaża rozciągająca się na długości około 1300 metrów zorganizowana przy promenadzie zwanej Bribirską rivą. To tam, niemal od samych początków rozwoju turystyki w mieście najpierw Vinodolskim, a następnie Novim Vinodolskim, stopniowo urządzano plażę, budując tuż przy wodzie liczne wykładane mozaikowymi kamieniami podesty i schodkowe zejścia do wody.

W pobliżu plaży znajduje się kilka barów i restauracji, a także toalety publiczne.

Współrzędne plaży: 45°07’47.7″N 14°46’21.0″E

Widok na port w oddali z Bribirskiej Plaży

„Biblioteczka” przy plaży Bribirskiej

Plaża Kvarner Bay

Plaża przed kompleksem hotelowym Wyndham Grand (obecnie w remoncie). Można na niej plażować na kilku większych zatoczkach, pokrytych drobnymi kamieniami i częściowo zacienionych.

Plaża dla psów

W okolicy zorganizowano również plażę dla psów. Znajduje się ona w zatoce Mala Draga, znajdującej się w odległości około 1 kilometra od wioski Povile, w stronę Klenovicy.

Na plaży znajduje się bar, a także punkt, w którym można wynająć kajaki i rowerki wodne.

Współrzędne: 45°06’59.4″N 14°50’03.4″E

 

Ciekawostki dotyczące Novego Vinodolskiego

Wyspa San Marino

Nieopodal wybrzeża Novego Vinodolskiego leży wysepka San Marino. Na wysepce znajduje się kościółek św. Marina – budowla wzniesiona na przełomie XVII i XVIII stulecia na fundamentach starszego obiektu, a odnowiona w 1818 roku. W fundamentach kościółka odnaleziono marmurową płytę z napisem na część rzymskiej cesarzowej Heleny. Płyta jest przechowywana obecnie w Muzeum Archeologicznym w Zagrzebiu.

Kościół na wysepce nie jest czynny. Nie obchodzi się w nim obrzędów religijnych od czasów, gdy – jak głosi legenda – doszło do konfliktu wśród księży związanego z tym, że rzekomo ukrywała się wśród nich kobieta.

Ciekawostką jest też to, że od końca XVII wieku aż do II wojny światowej na wyspie działały tunery, czyli drewniane instalacje służące do obserwacji i połowu tuńczyków.

Do wysepki można dotrzeć łodzią, a odległość do wyspy, mierząc od plaży miejskiej wynosi zaledwie około 200 metrów. Na wysepce utworzono ścieżki wyłożone kamiennymi płytami, a osiem ustawionych ławeczek ma symbolizować osiem wiatrów owiewających wysepkę: maestral, tramuntanę, burę, levant, jugo, pulenat, lebić i širok.

Według informacji na stronie Wspólnoty Turystycznej, na wysepce można zorganizować ceremonię ślubną wraz z uroczystością dla około 150 osób.

Uroczyste zbiory winogron i Ružica Vinodola

W rejonie Vinodolu od wieków uprawiano winorośl, a jej zbiory były wyjątkowo uroczyste. Z czasów, gdy Vinodolem rządziła rodzina Frankopanów, pochodzi tradycja wyboru Ružicy Vinodola. Co roku, na zakończenie zbioru winogron wybierano najpiękniejszą i najbardziej pracowitą dziewczynę, która otrzymywała tytuł Ružicy Vinodolu. Uroczystość kończył uroczysty przemarsz Ružicy, prowadzącej grupę zbieraczy, ubranych uroczyście w ludowe stroje ozdobione gałązkami winorośli. Po drodze śpiewano pieśni ludowe i grano na dawnych instrumentach. Ostatnia uroczystość wyboru Ružicy odbyła się w 1880 roku.

Obecnie podejmowanie są próby odnowienia tej tradycji. Organizowane są uroczystości rekonstruujące tę tradycję, a przypominać mają o niej również tablice umieszczone na ścieżce edukacyjnej prowadzącej do punktu widokowego nad Novim Vinodolskim.

Ruiny Ledenice

Ponad miasteczkiem Novi Vinodoski, na skalistym terenie nad wioską Ledenice, znajdują się ruiny Gradiny – niegdyś potężnej twierdzy, strzegącej przed wiekami wjazdu do tego regionu. Do czasów dzisiejszych z fortecy położonej w tym wyjątkowo malowniczym miejscu, zachowały się jedynie ruiny. W czasach swojej świetności, leżąca na wysokości 376 metrów nad poziomem morza twierdza była otoczona grubymi murami z wieżami i miejscami do strzelania. Najstarszą częścią twierdzy była kwadratowa wieża zbudowana z ociosanych kamieni, łączonych zaprawą murarską. Pozostałości budowli świadczą o tym, że mury miały grubość od połowy do jednego metra. W budynku fortecy, jak i w okolicznych zabudowaniach nie natrafiono na żadne przedmioty ozdobne, co potwierdza, że przeznaczenie budowli było podporządkowane wyłącznie celom obronnym.

Widok z góry na zatokę

Okrągły cmentarz

Około 140 metrów niżej znajduje się wyjątkowy, okrągły cmentarz z pozostałościami kaplicy św. Jerzego. Cmentarz wybudowany na planie koła o średnicy 35 metrów otoczony jest kamiennym murkiem, ułożonym bez zaprawy. Na cmentarzu znajdują się kamienne nagrobki, z których większość pochodzi z XIX wieku. Sam cmentarz już od lat nie jest użytkowany.

Tradycja głagolicy

Na ślady głagolicy – najstarszego chorwackiego pisma, można natrafić w wielu miejscach miasteczka. Jednym z nich jest tzw. Fontana – pomnik poświęcony Kodeksowi z Vinodola z dużym napiem „Novi”, znajdujący się tuż przy wjeździe na parking, przy promenadzie Petra Krešimira. Ale na poszczególne literki alfabetu głagolickiego można też natknąć się w różnych innych zakątkach miasteczka, na przykład tuż przy wejściu na najwęższą uliczkę miasteczka:

Novi Vinodolski – okolica

Miasto jest świetną bazą wypadową do zwiedzania okolicy. Warto wybrać się do oddalonej o 11 kilometrów Crikvenicy, Rijeki, znajdującej się w odległości 45 kilometrów, czy miasteczek na wschodnim wybrzeżu Istrii, na przykład Opatii czy Lovranu. W trakcie jednodniowych wypadów można też odwiedzić połączoną z lądem mostem wyspę Krk i zwiedzić najważniejsze jej miasteczka, takie jak Krk czy Baškę.

W okolicy Novego Vinolskiego znajdują się też trzy parki narodowe: Północny Velebit, Jeziora Plitwickie oraz Risnjak.

 

Źródło: www.tz-novi-vinodolski.hr